«بق» ، «بک» و «پیر نعما» نامهایی آشنا برای مردم دامغان و علی الخصوص ساکنین روستاهای شرقی این دیار است. مسافرانی که به قصد زیارت مشهد مقدس از دامغان می گذرند، در حدود ده کیلومتری این شهرستان ، روستایی را میبینند که از پس قرنها حوادث و خاطرات، خاموش و آرام به رهگذران چشم دوخته است.سکوت روستا سرشار از ناگفته هاست چونان رادمردی کهنسال که انبوهی از تجارب آموزنده در دل نهفته دارد و بازگویی آنها را گوشی شنوا می جوید.

چنان که از شواهد پیداست، روستای ما پیشینه ای دراز دارد.نخستین شاهد بر این مدّعا ، نام روستاست. بق یا به تعبیر صاحبنظران بغ در زبانهای کهن فارسی چون اوستایی و پهلوی به معنای خداست که ترکیبهایی مانند بغداد ، بغ دخت، بغوتا و ... را از آن گرفته اند.جالب آنکه واژه ی بک نیز معنایی مشابه بغ دارد و زبانشناسان آن را هم به معنای خدا و بزرگ گرفته اند.پس می دانستیم که با ریشه یابیواژه های بق ، بغ و بک به دیرینگی این روستا پی برد.

وجود دو تپه ی کهن که از دوران حکمرانی اشکانیان به یادگار مانده است نیز شاهد دیگری بر مدعای ماست.شاهد سوم، قلعه ی روستاست که اگر چه قسمتهایی از آن به علل گوناگون فرو ریخته است، اما همچنان باره های بلند و استوار شمالی و شرقی آن، چشم هر بیننده ای را خیره می کند.قلعه ای که تاریخ شناسان، عمر آن را متجاوز از هزار و چهارصد سال تخمین زده اند. گروهی را اعتقاد بر آن است که امام حسن مجتبی (ع) نیز شبی را در این قلعه ، رحل اقامت افکنده اند.(1)

قبرستان پیرنعما(2) نیز که شاهد دیگر ماست، قدمتی طولانی دارد.شاید بسیاری ندانند که اهالی منطقه از حدود هشتصد سال پیش و چه بسا قبل از آن، درگذشتگان خود را در این گورستان به خاک می سپرده اند .هر چند بنای کنبد سلطان پیرنعما مربوط به 1065ه.ق یعنی حدود چهارصد سال پیش می باشد، ولی سنگهایی که اخیراً در کاوش های محلی یافت شده است، از دفن مردگان در قرنهای ششم و هفتم در این قبرستان حکایت دارد. شواهد دیگری نیز برای اثبات سابقه ی دراز روستای بق وجود دارد که آنها را به مجالی دیگر وا می گذاریم.

اهالی روستای بق از دیرباز تاکنون، شیعیانی مخلص و کوشا بوده اند که بذر محبت اهل بیت (ع) را در جان خویش افشانده و پرورانده اند.این عشق به اندازه ای بود که هفتاد و سه سال پیش ،جوانان و مردان روستا را بر آن داشت تا تکیه ای بنا کنند و در ماه محرم، تعزیه ی اباعبدالله الحسین(ع) را بر پا دارند.اخلاص بانیان و آمیختگی شور مذهبی با شعور مکتبی در این مراسم باشکوه، چنان بود که در اندک زمانی، عزاداری روستای بق شهره ی خاص و عام گردید و علاقه مندان بسیاری را از اطراف و اکناف در ماه محرم، روانه ی این روستا کرد.تردیدی نیست که بخش عظیمی از شخصیت های مذهبی و نوجوانان و جوانان در اینگونه مراسم تکوین می یابد.شبیه خوانی ها و نوحه سرایی ها، روح حماسه و دلیری را در جان شیعیان می دمد و آنان را مهیای لحظه های خطر می کند.چه بسیار نوجوانانی که از کلام جاودانه ی قاسن ابن الحسن (ع) الهام گرفته اند و شهادت را شیرین تر از عسل دانشتند و چه بسیار جوانانی که در مکتب علی اکبر (ع) درس آموخته اند و مرگ در راه حق را بر زندگی ذلت بار ترجیح دادند . اینجاست که می توان به سّر نهفته در کلام امام امّت پی برد که می فرمود : این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.

1- کتاب« تاریخ و جغرافیای دامغان» تألیف علی اصغر کشاورز.

2- روستای بق به غیر از مزار فعلی آنطور که اینجانب به یاد دارم قبرستان دیگری نیز داشته است که خراب و مسطح شده است و مکان آن جنب منزل سید هادی طیبی و اکنون و در گذشته درختکاری شده است و بنده دفن چند تن از اهالی روستا را در این مکان بیاد دارم.