روستای بق ، مهد تعزیه ، پیرنعما

الف :

 اَسْیلو ASILO : نوعی درخت که مردم برگهای آنرا با سرکه می خورند ،) درخت نارون(

آرْخالُغARKHULOGH : نوعی تن پوش ، پالتو

اَشْنُفِه ASHNOFEH : عطسه

آ ژِنAGEN : بند آب

آسْانو ASTANO: داستان

آفتاب کشه  AFTBKASHE: در مکانی زیر نور آفتاب نشستن

اَلیجِزّو ALIGEZZO: نوعی حشره نر آوازه خوان که هنگام تابستان به دنیا آمده و آواز زیبائی دارد

اَلیفِرنْگواALIFERENGO : نوعی حشره ماده آوازه خوان که هنگام تابستان به دنیا آمده و آواز زیبائی دارد

آلِنْگِرو ALENGERO : صمغ یا شیره درخت

آمُخْتِهAMOKHTEH : آموخته یا معتاد

اِشْکِلْESHKEL : تقلب در بازی

اَلْبُزیALBOZI : خار شتر

اَرْغِهARGHEH : بد کاره

اُرْتَنْگِلواORTANGELO- :-الّاکلنگ

اُوِرْدْOVERD: فراوان ، بسيار

ب :

باغبانوBUGHBANOO : جیرجیرک

بادِ فَتBUDEFAT : نوعی بیماری

بادیه BUDEYEH : کاسه سفالی کشک سایی

بَرزِغْ BARZEGH : رنجش ، ( برزغ شدن : رنجیده خاطر شدن )

بازBUZ : تاب ، ( باز انداختن : تاب بازی کردن )

بُزُمْبواBOZOMBO : نخی که از موی بز باشد

بَلمْ BALM : علف چمن

بِِِرین کردنBERIN KARDAN : تراشیدن پشم یا موی حیوان

پ :

پیچاکPICHAK : متضاد سست ، خوب ، محکم ، قوی ، مناسب

آرد پیچاک : آردی که مناسب نانوائی است

مرد پیچاک : مردی که تندرست و قوی بنیه است

ضرب المثل : گندم هر قدر لاغر تر باشد پیچاک تر است ، این ضرب المثل در نکوهش چاقی گفته شده است

پِشْگْPESHG : مدفوع گوسفند

پس خانو PAAS KHANEH : پستو

پاشنه سوییدهPASHNEH SOIDEH : پاشنه ساییده ، انسان دغل کار

پَتِ پوش PATEH POOSH : آشغال ریزه

پنجه کِشوPANGEH KESHO : نوعی فتیر

پله زیاد کن PELLEH ZIAD KON : نوعی بازی

پَتیاره PATIAREH : بزه کار ، بدکاره

پَم PAM : پهن

پی کَلّگی PE KALLEGI : پی تکی ، پشت گردن کسی زدن

پرچینو PARCHENO : ته مانده محصول زمین را جمع کردن

پِلغاندنPELGHANDEN :كسي را حسابي كتك زدن

پرپرو PARPAROO : پروانه

پاکولو PAKOOLOO : دوش گرفتن کسی ، برروی شانه گرفتن

پا تووِه PATOOVEH : شالی پشمی که به دور پا می پیچند

پا بِزار PABEZAR : چارق ونوعی کفش دهقانی ، پای افزار

پِرّوPERROW : خيلی كم

پر تخمانه PORTOKHMANEH: محکم و ستبر

ت :

تِلو TELOO : خار

تولْTOOL : گل آلود ، ( آب تول : آب گل آلود)

تَنْگل TANGOL: دوک نخ ریسی ،( تنگله : پسر کوچکی که کمک پدرش باشد)

تُنْگُلوو TONGOLOO : تنگ آب 

تَک و توش TAK VA TOSH : حرکت و جستجو

تُغُلی TOGHOLI : گوسفند ماده جوان که باکره باشد

تِرَقّانو TERAGHANOO : ترقه

تو تَغِلو TOTAGHELO : دچار سر گیجه شدن و دور خود چرخیدن

تَغْ ولَغْTAGH VA LAGH : سست ، بی قاعده وقانون ، بی سر و سامان

تو کِلو TOKELOO : کلون درب چوبی را انداختن 

تِشیTESHI : نوعی جوجه تیغی بزرگ که به جا لیز صدمه می زند

تار تِنو TARTENO : تارتنک ، عنکبوت

تُتُمTOTOM : منقار

تُخْسْTOOKHS : پراکنده

تُغسْ TOGHS : بچه شرور

تَغْTAGH : بوته هندوانه ، خیار ، کدو یا خربزه

تُکْ TOOK : دهان

تَموسْ TAMOS : کپک

تو پِزوا TOPEZOO : نانی که در ساج بپزند

تو بیر TOBEER : جای آفتاب گیر ( متضاد نسام )

تیجِه TIGEH : جوانه بذر

تولوا TOLOO : هل دادن به جلو

تیلوTILLOO : سفال شکسته

ج :

جُل GOOL : پارچه کهنه و تکه

جُلُمْبِِرِهGOOLOMBEREH : کسی که لباس کهنه و تکه پاره پوشیده باشد

جِزْغالهGEZGHALEH : چربی و دنبه گوسفند که آنرا با گرما دادن آب کنند و پس از خنک شدن به بخش های کوچکی تقسیم گردد

جُمام GOOMAM: کار نکرده ،( جمامی خوردن : کوفتگی کسی که عادت به کار نداشته و کاربدنی دشواری را انجام داده است)

جنگ جنگو GANG GANGOO : استخوان مفصل گوسفند که جوانان با آن قاپ بازی می کردند و می گویند اگر کسی این استخوان را در خانه کسی بگذارد بین زن و شوهرجنگ می شود

جَنگِره GANGEREH : جنگی

جُوازِنْ GOVAZEN : قطعه چوبی که که وسط آنرا گود کرده و به صورت هاون چیزی در آن می کوبند

جوولْGOOL : گود

جيجيدَن GIGIDAN : سوختن سر مو و پشم بوسیله آتش

جُرقْ GORGH : توانا و زورمند

جوجْ کردن GOOG KARDAN : گوژ کردن بدن ، دور خود پیچیدن ، خمیده شدن و توی خود رفتن

چ :

چَریکی CHAREEkI : قحطی ، ( چریکی خوردن = برای مدتی سختی و گرسنگی کشیدن )

چَمْتِه CHAMTEH : خورجین ، کیسه

چهل پو CHEHELPO : کنه سیاه رنگی که خون گوسفندان را می مکد

چو چِلّو CHOO CHELLOO : نوعی بازی با چوب

چُغا CHOGHA : تنپوشی از نمد

چَغِله CHAGHELEH : گردش ،( چغله زدن : گردش کردن ، دور زدن)

چِرْز CHERZ : نوعی پیچک که در باغهای انگور به صورت انگل دور بوته های تاک می پیچد و از مواد غذایی گیاه می دزدد

چَغِرCHAGHER : چسبناک

چو کولیدن CHOOKOLIDAN : زیر و رو کردن ، استعاره ای برای کنجکاوی کردن

چو کو لو شاهCHOOKOLOOSHAH : چوبی بلند برای زیر و رو کردن آتش تنور

چَفتْCHAFT : اصطبل یا آغل گوسفندان در صحرا

چا قولو CHAGHOLO : گنجشک

چِلچِلاقو CHELCHELAGHO : پرستو

چُسِنو CHOSENO : نوعی حشره باغی سبز رنگ که بوی بدی دارد

چِِفتْ CHEFT: محکم ، استوار، ( چفت کردن = محکم کردن)

چانْ CHUN : چرخ خرمن کوبی

چکانِه CHEKANEH : گله ای گوسفند که صاحبانش مردم ده هستند و چوپانش مزدور مردم است

چشتِه خوردن CHESHTEH KHORDAN : بر اثر سابقه طمع کردن

چُک چُک كردن CHOOK CHOOK KARDAN : نجوا کردن ، در گوشی صحبت کردن

چَکْCHAK : قرعه کشی زمین های کشاورزی بین کشاورزان

چِکِلْCHEKEL : کوه

چَکّهCHAKKEH : دست زدن هنگام شادمانی ، کف زدن

چِلْکو CHELKO : هیزمهای ریزه سر شاخه درختان

چَمْCHAM : راه و روش ، خلق و خوی ،( چمش دست منه = با خلق و خویش آشنائی دارم و می توانم رامش کنم)

چُنْدِلو CHOONDELO : روی دو پا نشستن

چوو CHOO : شایعه ،(چوو انداختن = شایعه درست کردن)

چوCHO : چوب

چینِهCHINEH : دانه مرغ ونیز کلافهای دیوار گلی

ح : خ :

خِلامِه KHELAMEH : بره های گوسفند

خِیما KHEYMA : خمیر مایه

خِلْKHEL : آب بینی ، ( آدم خلوک : آدمی که همیشه آب بینی اش سرازیر است )

خُلْKHOL : نوعی علف باغی

خِرْتهKHERTEH :-کهنه

خِلالْ KHELAL : کیسه بزرگ برای جای کاه

خُشْکو KHOOSHKOO : خشکبار

خَشِهKHASHEH : لجن

خِلاشِهْ KHELASHEH : کاه و کلشی که برای بستن بند آب بکار می رود و همچنین خرده های گیاهانی که آب با خود می آورد وبر روی آب می ایستد

خوو KHOO : کردوی زراعت و یونجه

خورِشوو KHORESHOO : نوعی خوراکی که با آب انگور می پزند و شبیه رب انار است

خانابدان KHANABDAN: خانه آبادان

د :

دُغ زدن DOGH ZEDEN: سوراخ کردن خمیر کلوچه با چنگال

دَمی DAMI : دم پخت

دالDALL : پستان گاو یا گوسفند ، گیان

دُرِِشت  DORESHT: بزرگ

دم لقلو  DOMLAGHELOO: نوزاد قورباقه

دُرغانو DORGHANOO : گردونک ، فرفره

دَلِهDALEH : نوعی جانور از خانواده شغال ولی کوچکتر ، گور کن

دَرْمِک DARMEK: عنکبوت زهر دار

دُروشُمْ DOROSHOM: داغی که با آهن گداخته بر روی پوست گوسفندان و یا دیگر حیوانات اهلی-جهت-شناسائی-می- دَغْ DAGH : کچل ، تا س

دال وِزوDALVIZO : گنجشک بد صدا

دانه گیDANEGI : پنبه با تخم

دَگْسDAGS : عوض کردن

دینو DINOO : نوعی خار و بوته ای صحرایی که برای لانه سازی کرم ابریشم از آن بهره می گیرند

دَهَنْ آریDAHN ARE : خمیازه کشیدن

دو لَخْ کردنDO LAKH KARDAN : گرد و خاک راه انداختن

دو قولو DOGHOLO : قلقلک

دائولDAOOLL : متر سک

دست لاف DAST LUF : قرض کوتاه مدت ، ( با یک دست از کسی قرض گرفتن و با دست دیگر پس دادن )

ر :

رُخROKH : شاخه جوان و نورس درخت

روشهROSHEH : اولین شیر گاو ، آغوز

رِزموا REZMOO : نوعی علف باغی

رَجِهRAGEH : طناب برای آویزان کردن رخت شسته شده

رِندووRENDOO : برنج سوخته ته دیگ

ریکْRIK : خنده ، پوز خند ، تبسم ، ( ریکش بازه : لبخند میزند )

ز :

زِکّو زا ZEKKOZA : زایش

زِنْگِلاچوZEN GE LA CHOO : زرد آلو کال ، چاقاله

زولْ ZOOL : قطعات بریده شده پوست حیوان

زِلوZELOO : زیلو ، زیرا انداز بافته شده از موی بز

زووZOO : نوعی بازی با چوب که بچه ها بادهان یک نفس زو را تکرار میکنند ، چو چولو بازی

زورZOOR : کود گاو یا گوسفند ، کود حیوانی

زِرْزِرو ZERZEROO : نق زننده ، غر زننده

ژ:

س:

سَنگِسَرو SANGESARO : موریانه

سو چّو SOOCHO : قره قروت ، دوغ جوشیده شده

سوغون SOGHOON : زحمت بیش از حد به کسی دادن ، کار زیادی از کسی کشیدن

سوقولمِْه SOGHOLMEH : مشت زدن

سیرو SIROO : نوعی نان با سبزی

سِلامو SELAMO : نوعی حشره گوشتخوار ، آخوندک یا ماتیس

سگ مَگِس SAG MAGES : انگل سگ ، مگس سگ که از خونش می مکد

سارُقSAROGH : بقچه

سِتِل SETEL : اردنگی

سَحْSAH : ساختمان گلی وگنبدی دراز برای اصطبل یا کاهدان

سَلیمو SALIMOO : نوعی سبزی صحرایی و باغی

سووSOO : تبار و نژاد ، روشنی ، برای احترام به مرده مدتی برخی از کارها را انجام دادن یا ندادن

سِهِه SEHE : ماسه

ش :

شیْنْ SHYN:درد سر ،درگیری و نزاع ، ( دنبال شین گشتن : به فکر دعوا و درد سر ایجاد کردن بودن )

شِفتوشورSHEFTO SHOR : ساده وکودن

شیشِکSHISHEK : گوسفند نر جوان

شَواشْ SHAVASH : شاباش ، شادباش ، مراسمی در عروسی

شَخی SHAKHI : زمین غیر قابل کشت و سله بسته

شییوSHEYO : کنه مرغ

شین شینو SHENSHINO : سوسک قرمز رنگ داخل حمام و خانه

شو گِزو SHOGEZOO : نوعی حشره با قلاب بلند ( شبیه خر خاکی ) که می تواند پرواز کند و دور روشنایی چراغ جمع می شود

شَتولْ SHATOL : آب گل آلود

شنگل SHENGEL: پشم زیر دنبه گوسفند که به آن پهن چسبیده است.

ص :


ض :

ط :

ظ :

ع :

غ :



غُلْ تُشِن GHOLTOSHEN: نیرومند

غاقِرو GHAGHEROO : آهک و رسوبات ته نشین کف جوی آب یا جای دیگر

غولِِ در GHOOLEDAR : بند درب ، کلون آهنی که با آن پشت درب را از داخل می بستند

غیاق GHEAGH : نوعی گیاه شبیه تره

غُمْبِرو GHOMBEROO : قمری

غُمْبِلِکو GHOMBELEKOO : قارچ

غَسِرْ GHASER : نازا

غُرْتِلِه GHORTELEH : بر آمده گی روی بدن ، باد کردن پوست

غَریشْمار GHARISHMAR : جوگی ، کسی که اهل داد و فریاد است

ف :

فِشْ زدن FESHZEDAN: آب بینی را با فشار به بیرون پرتاب کردن

فِْرتْ کشیدنFERT KESHEDAN : آب یا نوشیدنی را با یک نفس خوردن بگونه ای که هنگام نوشیدن صدای خاصی ایجاد شود .

ق :

ک :

کالِکو KULEKOO : خربزه کال

کالمانو KULMANO : نوعی نان پخته شده با سبزی

کتْ کوسِن KAT KOSSEN : نوعی حشره ، سوسک صحرائی سیاه رنگ

کَلْKAL : بز نر

کِلْواKELVA : نوعی نان که روی سنگ می پزند

کانْ KUN : لانه حیوانات

کَبِلِ درختKABELE DERAKHT : پوست درخت

لَکّاتِه LAKKATEH: زن بد کاره

کاچِّه KACHEH : پر حرف

کلِّه خور KALLEH KHOR : شیطان و پر حرف

کِندُمِه KENDOMEH : خرابه

کِرْتو KERTOO : غضروف

کُلِشْ زدن KOLESH ZADAN : سرفه کردن

کَپْسِنْ KAPSEN : وسیله آشپزی

کُماچ غَلیف KOMACH GHALEF: نوعی فتیر

کلِّه کِنوKALLEH KENOO : حیوان وحشی کوچکی که سر مرغها را می کند و آنها را خفه می کند

کَتْ KAT : گل خشک شده ، کلوخ

کرو KORO : آغل بره و بزغاله

کَشِهْ KASHEH : گودی وسط دو بام خشتی و گنبدی

کُْلْKOL : لنگ

کَلْپوش KALPOSH : پوست غوره

کَلِندانKALENDAN:-شاهدانه

کَلْماسKALLMAS:-سوسمار

کُلوت KOLOOT : تپه های دامنه کوه

کَلِّه کِشو KALLEH KESHO : دزدیده سرک کشیدن

کمچه لپو KAMCHEH LAPO : تخم قور باغه

کور کَکّو خKOR KAKO : کبک کور ، جغد

کووسKOOS : کود گاو و گوسفند که سفت و تخته مانند شود

کلاغ کَشکو KELAGH KASHKOO : زاغچه ، نوعی کلاغ

کِشِنْ کردن KESHEN KARDAN : صاف و هموار کردن

گ:

گِرْداله GERDALEH : دایره

گو گِلّانGOGELLAN : نوعی سوسک ( شاش غلتان )

گوزگولوشتِرGOOZGOLO SHOOTER : مدفوع شتر

گيان GIAN : دال، پستان حيوانات ،

گندو GOONDOO : گنده خمیرنانوایی

گُرْدووا GOORDO: کلیه انسان یا حیوان

گََرْ GAR : کچل ، تاس ، ( گرّ وشا : آدمی که وشا یا شپش باعث کچلی اش شده است )

گُرْسْ GORS : نوعی برنج پخته شده

گال زدن GULZADAN : جا انداختن

گوش گِزو GOOSH GEZZOO : نوعی حشره تابستانی به اندازه خر خاکی

گل پَر GOOLPAR : سر خک

گَزْنِه GAZNEH : نوعی خارکه تیغ های تیزی دارد و باعث سوزش زیادی می شود ( شبیه تره کوهی)

گَندِنا GANDENA: تره

گِرْساGERSA : گیرنده ، واگیر ، مسری

گر گر GOORGOOR : صدای آتش تند

گُمْبِِِلْGOMBEL : جفتک زدن

گندو GONDO: پنبه کمان زده برای ریشتن

گو به گو GO BEH GO : دو مرد را گویند که با خواهر یکدیگر ازدواج کنند

گابرین GABERIN : کود گوسفند یا گاو که سفت شده و به صورت تخته در آمده ( کووس )

گنِسْ GAANEES : خسیس

ل :

لابوLABO : نوعی نان کلفت که با جزقاله و روغن و زرد چوبه می پزند

لاکْLUK : تخته ای گرد برای پهن کردن خمیر

لو LOO: آغل گوسفندان که در زیر زمین ساخته می شود

لاغْْ LUGH: سله ، ترک خوردن زمین خشک

لُغُّز LOQQOOZ : بذله ، لطیفه ( لغزی : مرد بذله گو )

لودِه LODEH : آدم شوخ و بذله گو

لَکّاتِه LAKKATEH : زن بد کاره

لَجّارِه LAGGAREH: زن شرور

لابو LABO: آب برنج آب کشی

لَلِهLALEH : استخوان کلفت

لَغِلو LAGHELO : غلاقی ، روغن داغ کن

لَسْتْLAST : آ هسته (متضاد سریع )

لِخِهLEKHEH : شلخته

لیتوLITO : بچه گنجشک که هنوز پر در نیاورده

لَتّو LATTO : میوه خشک کرده

لَپّانِهLAPANEH : مدفوع گاو

لُپاندن LOPANDAN : لقمه بزرگ در دهان گذاشتن

لاخِهLAKHEH : شاخه

لَغِه LAGHEH : لگد

م :

مُلّالولو MOLLULOLO:-پرستو-،-دم-جنبانک مِتِرْ نِسیمMETTER NESIM : مثالی برای آدم پر جنب و جوش و بسیار کوشا

ماچِّ کُلMUCHEH KOL : سوسمار

مَرْزِه MARZEH : میله ای چوبی برای پهن کردن خمیر نان

مَلْMAL : انگور ، تاک ( مل بند : پارچه ای که با آن شاخه انگور را به پایه می بندند )

مُسْ مُسْ کردنMOOSMOOS KARDAN : معطل کردن ، آهسته کار کردن

موریMORI : کنه ای بزرگ و خاکستری رنگ که خون گوسفندان را می مکد

میراسو MERASOO : نوعی علف باغی

مُغو MOGHO : نوعی سبزی باغی که با آن غذا می پزند

ماچْ MUCH: سگ ماده

مَخْسته MAKHSATEH : مقاطعه

مَرش MARSH : کرمی که در گوشت فاسد ایجاد شود

مُستِه -MOSTEH:-خمیر-یا-گل-را-به-شکل-گرد –در-آوردن

مُسْتِلِهMOSTELEH : بيقواره

ن :

نو کول NOKOOL: بهانه ، سستی

نِسام NESUM: سایه

نونِ گیراNONE GIRA : نان گیرنده ، نانی که خوردنش آدم را دچار سر گیجه می کند

ناشور و نامال NASHOOR O NAMALL : آدم کثیف

نِزْم NEZM: نسیم

ناتِرینگNATERING : با انگشت ضربه زدن،( فلانی به يه ناترينگ بنده : خيلی ضعيفه )

و :

وَرْ وَری زدن VARVARI ZADAN : چشم و هم چشمی کردن

وارِشوVURESHO : مایه خمیر، خمیری که ور آمده ( پف کرده )

واشیلو VUSHILOO : علف درو ، داس

والوVULOO : زگیل

وِسْنی VESNI : هوو ، نسبت بین چند زن که یک شوهر دارند

ویر VYR : منقلب شدن شخص کم ظرفیت از پیش آمدی ناگهانی

ه:

هَمّاموا HAMMAMOO : نوعی حشره کوچک مورچه خوار که توی زمین گودال می کند تا مورچه ها داخلش بیفتند و آنها را شکار کند

هیژْدام HIGDUM : اضافه آب مزرعه که از ته مزرعه بیرون میرود

هَشتیHASHTI : ایوان

ی :

یِلِّهYELLEH : ول ، بی سر و صاحب